2013: Η δυσοίωνη χρονιά

[Πηγή: Η Αυγή, 6-1-2013, σελ.8-9]

ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΔΕΔΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ*

foroi
Φωτό από εδώ

Όταν ο Αγαμέμνονας κατέφυγε στον μάντη Κάλχα προκειμένου να βρεθεί μια θεραπεία για τον κακό λοιμό που σάρωνε τον στρατό των Αχαιών στις παραλίες της Τροίας και αφού άκουσε ότι υπεύθυνος για τον χαμό ήταν η Ύβρις που ο ίδιος είχε προκαλέσει στον θεό Απόλλωνα, κραύγασε αγανακτισμένος:

«Μάντη κακών, τίποτα το καλό δεν άκουσα από το στόμα σου».

Καλούμαι σήμερα, σαν άλλος Κάλχας, να καταθέσω τις προβλέψεις μου για το έτος που μόλις πριν λίγες μέρες μάς τίμησε με την έναρξή του. Μόνο που τα εργαλεία της δικής μου μαντικής δεν συνίστανται στην εξέταση των εντοσθίων των θυσιασμένων ζώων ούτε στο πέταγμα των όρνεων. Εδώ και χρόνια η οικονομική επιστήμη μάς έχει προμηθεύσει θεωρίες και τεχνικές ικανές να εξασφαλίσουν σχετικά ικανοποιητικές προβλέψεις, έστω και πολύ λιγότερο ακριβείς από τις προβλέψεις των θετικών επιστημών.

Και σαν άλλος Κάλχας οι προβλέψεις μου είναι δυσοίωνες. Όχι επειδή το 2013 φέρει ως καταληκτικό διψήφιο το επίφοβο εκείνο «13» ούτε επειδή η οικονομική επιστήμη χαρακτηριζόταν ως «δυσοίωνη» (dismal) στον 19ο αιώνα ούτε, ακόμη περισσότερο, επειδή ανήκω, κατά την έκφραση του Ε. Α. Πόε, «στην πολυπληθή φυλή των μελαγχολικών». Αντιθέτως, λυπάμαι πολύ που δεν μπορώ να είμαι αισιόδοξος, να σας προσφέρω την ελπίδα εγκιβωτισμένη μέσα στο κουτί της Πανδώρας, που στους μετα-μοντέρνους καιρούς μας είναι το κουτί της τηλεόρασης.

Οι προβλέψεις μου, λοιπόν, έχουν ένα αναλυτικό και ένα ιστορικό υπόβαθρο. Το αναλυτικό υπόβαθρο λαμβάνει υπόψη την ασκούμενη δημοσιονομική πολιτική και τις πιθανές εξελίξεις στη λεγόμενη «πραγματική» οικονομία ή στον χώρο της παραγωγής, ορθότερα. Περίπου 9,5 δισ. ευρώ θα είναι στο τρέχον έτος οι αυξήσεις στο σύνολο της φορολογικής επιβάρυνσης και της περιστολής των δημόσιων δαπανών. Με έναν μέτριο δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή της τάξεως του 1,4, αυτό σημαίνει μια μείωση του ΑΕΠ κατά 13,3 δισ. ευρώ, δηλαδή έναν ετήσιο ρυθμό μείωσης του ΑΕΠ γύρω στο 7%.

Δυστυχώς, τα κακά μαντάτα δεν σταματάνε εκεί. Είναι βέβαιο ότι η διατήρηση του ρυθμού ύφεσης στο 7% (έναντι προβλεπόμενης ύφεσης -4,5%) θα έχει δευτερογενείς επιπτώσεις, καθώς είναι βέβαιη η απόκλιση από τους δημοσιονομικούς στόχους και αναγκαστική -σύμφωνα με την πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση- η λήψη πρόσθετων δημοσιονομικών μέτρων που θα επιτείνουν ακόμη περισσότερο τον ρυθμό της ύφεσης.

Μια δεύτερη πηγή ύφεσης προέρχεται από τις εξελίξεις στην ιδιωτική οικονομία και ειδικότερα από τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας. Τον Μάρτιο λήγει η προθεσμία για τον διοικητικό -με μονομερή απόφαση του υπουργού Εργασίας- καθορισμό του ελάχιστου μισθού. Η αναμενόμενη προς τα κάτω προσαρμογή θα συνεισφέρει κατά το μέγεθός της στην εντεινόμενη ύφεση. Αλλά και στις κλαδικές συμβάσεις που λήγουν ή καταγγέλλονται μονομερώς από τους εργοδότες οι μισθοί θα προσαρμοστούν προς τα κάτω. Συνοπτικά, η ιδιωτική κατανάλωση θα συρρικνωθεί ακόμα περισσότερο το 2013.

Υπάρχουν αντισταθμίσματα; Η συμβατική οικονομική σκέψη οδηγείται στις επενδύσεις και στις εξαγωγές. Ας τα δούμε συνοπτικά.

Επενδύσεις. Κρίσιμο ερώτημα, αλλά αν δεν θέλουμε να λέμε τα αυτονόητα, ας πούμε τα λιγότερο προφανή. Η αύξηση των επενδύσεων μπορεί μακροχρονίως να αναστρέψει την υφεσιακή κατάσταση και να οδηγήσει στην αναδιάρθρωση της παραγωγής – εξέλιξη που θα είναι ευεργετική. Όμως, πίσω από τη γενικότητα αυτή, υπάρχουν πληθώρα αγκαθιών: Ποιος επενδύει, με τι πόρους επενδύει, πού επενδύει, με τι κίνητρα επενδύει. Επ’ αυτού θα κριθούν όχι οι εκλογές, αλλά η πολιτική ηγεμονία για μεγάλο χρονικό διάστημα. Θα μπορέσει ο ΣΥΡΙΖΑ να διατυπώσει ένα ελκυστικό και δυναμικό σχέδιο ανασύνταξης της ελληνικής οικονομίας ή θα μείνουμε σε επενδύσεις βιτρίνας, οι οποίες δεν πρόκειται να υποβοηθήσουν ούτε την ανάκαμψη, πολύ δε περισσότερο τη ριζική ανασυγκρότηση του παραγωγικού ιστού, όπως επιδιώκει η τρικομματική κυβέρνηση; Ο κίνδυνος μετατροπής της Ελλάδας σε φτηνό ξενοδοχείο και γηροκομείο του ευρωπαϊκού Βορρά είναι υπαρκτός, ίσως περισσότερο από ποτέ.

Εξαγωγές. Μετά από μια πρόσκαιρη αύξηση -η οποία οφειλόταν σχεδόν αποκλειστικά στις εξαγωγές προϊόντων πετρελαίου- το τέλος του 2012 δείχνει ότι μια εξωστρεφής ανάπτυξη είναι αδύνατη ή εύθραυστη, στην καλύτερη περίπτωση, αν δεν έχει κατακτηθεί προηγουμένως η εσωτερική αγορά. Η μείωση του κόστους εργασίας ως μέσο για τη βελτίωση της παραγωγικότητας των ελληνικών προϊόντων αποδείχθηκε απολύτως εσφαλμένη.

Και ένα τελευταίο, που ελπίζω να μου δοθεί η ευκαιρία να το αναλύσω περισσότερο μιαν άλλη στιγμή: Είναι αδιανόητο να σχεδιάζεται η πολιτική διαπραγμάτευσης με την τρόικα εξωτερικού χωρίς να αποτυπώνονται με σαφήνεια οι πιθανοί εναλλακτικοί στόχοι των «δανειστών». Εδώ και αρκετές δεκαετίες γνωρίζουμε τη θεωρία των παιγνίων. Και οι διαπραγματεύσεις δεν είναι για παιγνίδι.

* Ο Απόστολος Δεδουσόπουλος είναι καθηγητής Οικονομικών της Εργασίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=740838

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s