Αριστείδης Μπαλτάς, Μια περίεργη συγκίνηση

Πηγή: Η ΑΥΓΗ, 16-11-2014

Πρόσφατα κάποιος φίλος με παρέπεμψε σε ένα βίντεο στην ισπανική γλώσσα με ελληνικούς υποτίτλους: Pedro Olalla: ¿Por qué Grecia? – YouTube. Θέμα του οι οφειλές των Ισπανών -αλλά και της Δύσης γενικότερα- στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Η ιδέα, η παραγωγή και η φωνή ανήκουν στον Πέντρο Ολάγια, διακεκριμένο φιλόλογο, με πολλά ενδιαφέροντα και ιδιαίτερες σχέσεις με τον τόπο μας.

Το βίντεο συγκινεί βαθιά. Αξίζει να καταλάβουμε γιατί.

Κατ’ αρχάς, αυτό αναγνωρίζει κατηγορηματικά μια οφειλή. Και η αναγνώριση συγκινεί πάντα. Άλλωστε, σημαντικοί στοχαστές έχουν αναγάγει το αίτημα για αναγνώριση σε κινητήρια δύναμη του ίδιου του ανθρώπινου βίου.

Αλλά γιατί να μας συγκινεί σήμερα η αναγνώριση οφειλής ειδικά στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό; Τι έχουν να κάνουν τα τωρινά μας βάσανα με εκείνον;

Η απάντηση δεν είναι απλή. Γιατί οι σχέσεις μας με την αρχαία Ελλάδα παραμένουν πολλαπλά αμφιλεγόμενες.

Γνωρίζουμε ότι το νεοελληνικό κράτος οφείλει εν πολλοίς τη γέννησή του στο αποτέλεσμα της ναυμαχίας του Ναβαρίνου. Όπου η παρέμβαση των «ξένων» δεν προσδιοριζόταν μόνο από τα τότε γεωπολιτικά δεδομένα. Αλλά και από το κίνημα του «φιλελληνισμού» που έβλεπε τον αγώνα εδώ ως αναβίωση των ιδανικών της Γαλλικής Επανάστασης. Και μάλιστα με φορείς εκείνους που ο τότε ρομαντισμός αντιμετώπιζε ως τους απευθείας κληρονόμους του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Της μήτρας του δυτικού πολιτισμού εν γένει.

Κάπως από εκεί, τόσο το χρέος προς τους «ξένους» όσο και ο «φιλελληνισμός» καθαυτός εισχώρησαν στον πυρήνα της ιδεολογίας που άρχισε να επικρατεί, δηλαδή στη συγκρότηση της ίδιας της «νεοελληνικής» ταυτότητας: ως «νεοέλληνες» είμαστε καταστατικά υπόχρεοι στους «ξένους» που όχι μόνο συνέβαλαν αποφασιστικά στην απελευθέρωσή μας αλλά και ανέδειξαν τη σχέση με τους «προγόνους». Είμαστε «Έλληνες με τρισχιλιετή ιστορία», αφού κάποιοι εξέχοντες «ξένοι» υπήρξαν ενεργά «φιλέλληνες». Με αποτέλεσμα ο «νέος ελληνισμός» να υπόκειται εκ γενετής στον «φιλελληνισμό», ο «νεοέλληνας» στον «φιλέλληνα». Ιδού η διαλεκτική υποτακτικού («δούλου») και αφέντη. Η διαλεκτική της αναγνώρισης αυτοπροσώπως. Η συγκίνησή μας ίσως μπορεί να εξηγηθεί σε αυτή τη βάση.

Αλλά δεν τελειώσαμε.

Κατά την ακμή του ναζισμού, οι άνθρωποι δεν διακρίνονταν σε «νεοέλληνες», «ξένους» και «φιλέλληνες». Αλλά σε συντρόφους (με τη λέξη μεταφρασμένη σε όλες τις γλώσσες) και αντιπάλους. Εκείνες τις σκληρότερες εποχές δεν κυριαρχούσε η διαλεκτική της αναγνώρισης. Αλλά η σύγκρουση μέχρι θανάτου μεταξύ εχθρών και φίλων. Άλλωστε, ο ίδιος ο Χίτλερ ήταν «φιλέλληνας», ενώ οι «ξένοι» που έσπευσαν στην Ισπανία για να συγκροτήσουν τις Διεθνείς Ταξιαρχίες δεν διαμόρφωσαν κίνημα «φιλοϊσπανισμού». Απλώς αποτέλεσαν μαχητική έκφραση δημοκρατικής αλληλεγγύης.

Οπότε η συγκίνησή μας απαιτεί και δεύτερο επίπεδο εξήγησης. Συνειδητοποιώ λοιπόν ότι προσέλαβα το βίντεο του Ολάγια ως ειλικρινή απορία που απευθύνεται στους Έλληνες αριστερούς ευθέως και σχεδόν προσωπικά. «Ιδού συγκεκριμένα πώς εμείς οι σημερινοί Ισπανοί αντιμετωπίζουμε τη δική μας σχέση με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Εσείς οι Έλληνες αριστεροί πώς την αντιμετωπίζετε; Για ποιους λόγους την έχετε αφήσει στη διαχείριση υποτακτικώνεθνικοφρόνων; Και μάλιστα όταν οι καλλιτέχνες σας την παλεύουν διαρκώς;«

Η συγκίνησή μας εκβάλλει έτσι στη διατύπωση μιας ζωτικής απορίας. Που οφείλει να μας απασχολήσει σοβαρά.

http://www.avgi.gr/article/4834616/mia-periergi-sugkinisi

 

Αρ. Μπαλτάς, Η διδακτική σχέση

Πηγή: Η ΑΥΓΗ, 6-4-2014

Τούτον τον καιρό οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων αγωνίζονται σε πολλά μέτωπα. Διαθεσιμότητες, απολύσεις, μειώσεις, ελλείμματα, ψευδο-αξιολογήσεις, γραφειοκρατική ασφυξία, το άγχος να καλυφθεί η περιβόητη διδακτέα ύλη. Και μαζί ο καθημερινός αγώνας στην τάξη. Μέσα στη διδακτική σχέση και για τη διδακτική σχέση. Όπου αρχίζουν όλα.

Η διδακτική σχέση είναι σχέση ενσώματη. Δεν περιορίζεται σε λόγια, αλλά περιλαμβάνει τον τόνο, την ένταση, το χρώμα και τους κυματισμούς της φωνής, το βλέμμα, το χαμόγελο, την έκφραση του προσώπου, τη χειρονομία, την κίνηση του σώματος ολόκληρου. Η κιμωλία και ο πίνακας είναι οργανική επέκταση των παραπάνω. Ακόμη κι αν -ή επειδή- είναι κακής ποιότητας και λερώνουν. Προτζέκτορες, επιδιασκόπια και λοιπά υποκατάστατα αποστειρώνουν τη διδακτική σχέση. Την εξαϋλώνουν τείνοντας τελικά να την καταργήσουν.

Η διδακτική σχέση είναι σχέση διακινδύνευσης και σχέση αναγνώρισης. Σχέση αμοιβαίας ενθάρρυνσης και αμοιβαίας κριτικής. Σχέση ευθύνης. Εκεί η αυτενέργεια αρθρώνεται με σεβασμό. Και, ως σχέση, ασκεί, δηλαδή διδάσκει έμπρακτα, αυτόν τον σεβασμό. Αυτό και μόνον αυτό είναι το περιεχόμενο της αναγκαίας πειθαρχίας.

Θεμελιώδες αιτούμενο της διδακτικής σχέσης είναι να διαλύει φόβους και αναστολές απέναντι στη γνώση. Να καθιστά την τάξη τόπο ελεύθερης διατύπωσης της απορίας, γιατί η απορία είναι δύναμη και τα παιδιά ξέρουν πάντα περισσότερα απ’ ό,τι αφήνουν να φανεί. Και ταυτόχρονα να καθιστά τον μόχθο που οδηγεί στη γνώση αγαπητό, την ίδια τη γνώση απολαυστική. Με βάση την απαράβατη αρχή ότι όποιος έχει μάθει να μιλάει μπορεί να μάθει οτιδήποτε. Εφόσον ενδιαφέρεται. Δηλαδή, αν ο δάσκαλος τον πείσει έμπρακτα και διά του παραδείγματος να αφεθεί στη σαγήνη της γνώσης και των δρόμων που οδηγούν σ’ εκείνη.

Στόχος της διδακτικής σχέσης είναι να αναδεικνύει τις κλίσεις (πάντα υπάρχουν) και να καλλιεργεί τα ταλέντα (πάντα στον πληθυντικό) που κάθε μαθητής και μαθήτρια διαθέτει, ίσως ανεπίγνωστα. Για τον καθένα χωριστά, αλλά και για όλους μαζί. Συν-λογικά. Να τονώνει και να εδραιώνει αυτοπεποίθηση. Με αιδώ και περίσκεψη. Χωρίς αλαζονεία. Ώστε διδάσκοντες και διδασκόμενοι να ανακαλύπτουν από κοινού κλίσεις και να συνενώνουν ταλέντα.

Τα παραπάνω κατανοούνται εύκολα από δασκάλους και μαθητές. Γιατί απορρέουν άμεσα από τον ίδιο τον διδακτικό μόχθο. Αλλά είναι δύσκολα στην εφαρμογή. Γιατί η διδακτική σχέση εμπλέκεται με μύρια έξωθεν επιβαλλόμενα εμπόδια. Που αποσκοπούν, σχεδόν από πρόθεση, να αποστερήσουν τη διδακτική σχέση από τη σάρκα της. Προς όφελος μιας στεγνής και τελικά αδυσώπητης γραφειοκρατίας που εξυπηρετεί αυτόματα τους εξαρχής ευνοημένους από το εκπαιδευτικό σύστημα.

Παρά τα λογής εμπόδια, δεν μας επιτρέπεται να αμελούμε ή να υποβαθμίζουμε το μέτωπο της διδακτικής σχέσης. Γιατί από εκεί αρχίζουν όλα. Οφείλουμε να αναλάβουμε τις πρωτοβουλίες που ονειρευόμαστε, εκεί όπου βρισκόμαστε και όπως μπορούμε να τις οργανώσουμε. Διευρύνοντας κάθε στιγμή μέσα στην τάξη και γύρω από την τάξη τα όρια του εφικτού. Χωρίς να περιμένουμε. Γιατί η διδακτική σχέση είναι υπόθεση της κοινωνίας. Όχι μιας κυβέρνησης. Ούτε καν μιας κυβέρνησης της Αριστεράς. Όσο δεν αναλαμβάνουμε τέτοιες πρωτοβουλίες, τόσο παραμένουμε έρμαια της τρέχουσας μοίρας μας. Αφού το μέλλον αρχίζει πάντα από τη διδακτική σχέση. Και από σήμερα.

http://www.avgi.gr/article/2231543/i-didaktiki-sxesi

Αρέσει σε %d bloggers: