Γιώργος Μερτίκας, Χριστιανισμός και ναζισμός

πηγή: ΑΥΓΗ/ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ

Paul Tillich (1886-1965)

Η άνοδος του ναζισμού, του φασισμού και του φαλαγγιτισμού στην Ευρώπη του μεσοπολέμου ήταν ασφαλώς ένα φαινόμενο που διείσδυσε σ’ όλες τις σφαίρες της κοινωνικής ζωής: πολιτικές, πολιτιστικές, θρησκευτικές και παραγωγικές. Σε κάθε σφαίρα της κοινωνικής ζωής εκδηλώθηκαν ρεύματα αντίστασης και συμπόρευσης με τον ναζισμό ή τον φασισμό. Ειδικότερα όμως το ζήτημα του χριστιανισμού, όντας μια βασική συνιστώσα της ευρωπαϊκής κουλτούρας ακόμη και στον αθεϊσμό της, απετέλεσε ένα μείζον ζήτημα συγκρούσεων μεταξύ ρευμάτων και τάσεων στους κόλπους του κάθε επιμέρους δόγματος. Οι συγκρούσεις αυτές οφείλονταν στη σύμπλευση των θεσπισμένων εκκλησιών για καιροσκοπικούς ή ιδεολογικούς λόγους (η αντιπαλότητα με το σοσιαλιστικό κίνημα) με τον ναζισμό και τον φασισμό, όπως συνέβη για παράδειγμα με τον πάπα Πίο ΧΙΙ.

Μεταξύ των επιφανών χριστιανών θεολόγων που αντιστάθηκαν στον ναζισμό είναι ο σοσιαλιστής Paul Tillich ο οποίος στις «Δέκα Θέσεις» του απηύθυνε το 1932 μία ρητή έκκληση στους προτεστάντες να αποκηρύξουν τον ναζισμό. Με την ελπίδα ότι οι Γερμανοί Λουθηρανοί θα μπορούσαν να αποστασιοποιηθούν από την παραδοσιακή υπακοή τους στην εγκόσμια εξουσία, ο Tillich θα υποστηρίξει ότι εάν δεν αντισταθούν στον ναζισμό το μέλλον του χριστιανισμού είναι σε κίνδυνο. Το 1933 θα μεταναστεύσει στις ΗΠΑ όπου θα συνεχίσει την ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία και τον αγώνα του κατά των ναζί, με σειρά διαλέξεων και ραδιοφωνικών εκπομπών.

Οι «Δέκα Θέσεις» του Tillich, διαφυλάσσοντας τον χριστιανικό οικουμενισμό και ανθρωπισμό, αποτελούν ένα χαρακτηριστικό δείγμα της αντίστασης ριζοσπαστικών θεολογικών κύκλων στη συμπόρευση επίσημων εκκλησιών με τον ναζισμό και τον φασισμό, αλλά και μια διακήρυξη για το κοινωνικό-πολιτικό πνεύμα που οφείλει να διακατέχει τα χριστιανικά δόγματα.

***

PAUL TILLICH

Δέκα θέσεις

  1. Ένας προτεσταντισμός που είναι ανοιχτός στον εθνικισμό και αποκηρύσσει τον σοσιαλισμό ετοιμάζεται για μία ακόμη φορά να προδώσει την αποστολή του στον κόσμο.
  2. Φαινομενικά συμμορφούμενος με την αρχή ότι το Βασίλειο του Θεού δεν είναι επίγειο, αποδεικνύεται, όπως συχνά έχει συμβεί στην ιστορία του, ότι συμμορφώνεται με τις νικηφόρες εξουσίες και τον δαίμονά τους.
  1. Στον βαθμό που αυτό δικαιολογεί τον εθνικισμό και την ιδεολογία της φυλής και του αίματος μέσω ενός δόγματος για τη θεϊκή τάξη της δημιουργίας, θυσιάζει την προφητική βάση του υπέρ ενός νέου παγανισμού, είτε ανοιχτού είτε συγκαλυμμένου, και προδίδει την αποστολή του να μαρτυρήσει για τον ένα Θεό και τη μία ανθρωπότητα.
  2. Στον βαθμό που δίνει στην καπιταλιστική-φεουδαλική μορφή κυριαρχίας την προστασία την οποία στην πραγματικότητα υπηρετεί ο εθνικοσοσιαλισμός, την καθαγίαση μιας θεϊκά διατεταγμένης εξουσίας, βοηθά να διατηρηθεί ο ταξικός αγώνας και προδίδει την αποστολή του να μαρτυρήσει κατά της βίας και υπέρ της δικαιοσύνης ως το κριτήριο μιας κοινωνικής τάξης.
  3. Ο προτεσταντισμός βρίσκεται σε θανάσιμο κίνδυνο ακολουθώντας αυτό το μονοπάτι που, μακροπρόθεσμα, θα τον καταστρέψει. Από τις απαρχές του στερήθηκε μία σταθερή ομάδα, ανεξάρτητη από τις εγκόσμιες εξουσίες και τις εθνικές διαιρέσεις. Στερείται μία κοινωνικά κριτική αρχή θεμελιωμένη στην προφητεία. Στερείται στο λουθηρανικό έδαφος τη βούληση να διαμορφώσει την πραγματικότητα κατ’ εικόνα του Βασίλειου του Θεού. Στη Γερμανία τώρα υποστηρίζεται κοινωνιολογικά σχεδόν αποκλειστικά από τις ομάδες που συμπορεύονται με τον εθνικοσοσιαλισμό, και άρα είναι δεσμευμένος απ’ αυτές ιδεολογικά μα και πολιτικά.
  4. Οι επίσημες διακηρύξεις περί ουδετερότητας εκ μέρους των εκκλησιαστικών αρχών δεν αλλάζει σε τίποτα την πραγματική στάση των ευρύτερων προτεσταντικών κύκλων, θεολόγων και λαϊκών. Απαξιώνονται εντελώς όταν η εκκλησία την ίδια στιγμή θεσπίζει μέτρα κατά σοσιαλιστών κληρικών και εκκλησιασμάτων και όταν θεολόγοι οι οποίοι αντιτίθενται στον παγανιστικό εθνικοσοσιαλισμό δεν βρίσκουν κανένα καταφύγιο στην εκκλησία.
  5. Ο προτεσταντισμός οφείλει να διαφυλάξει τον προφητικό χριστιανικό χαρακτήρα του αντιτιθέμενος στον παγανισμό της σβάστικας με τον χριστιανισμό του σταυρού. Πρέπει να καταμαρτυρήσει ότι το έθνος, το αίμα, και η κυρίαρχη εξουσία υποτάσσουν την ιερότητά τους στον σταυρό και άγονται στη δικαιοσύνη.
  6. Είναι στη φύση του προτεσταντισμού να μην υπάρχει πιθανότητα να συμμορφωθεί με κάποια ιδιαίτερη πολιτική τάση. Οφείλει να διαφυλάξει την ίδια την ελευθερία δίνοντας τη δυνατότητα στους προτεστάντες να ανήκουν σε οποιοδήποτε πολιτικό κόμμα, ακόμη και σ’ εκείνα που μάχονται τον προτεσταντισμό στη θεσμική του ενσάρκωση. Πρέπει, όμως, να κρίνει το κάθε κόμμα -όπως και κάθε ανθρώπινο και δη εκκλησιαστικό θέσπισμα- σε συμφωνία με την ελπίδα της χριστιανικής προφητείας για το βασίλειο του Θεού επί της γης.
  7. Μ’ αυτόν τον τρόπο μπορεί να διαμορφώσει τα πολιτικά ιδεώδη όσων ομάδων συμπορεύονται με τον εθνικοσοσιαλισμό με βάση έναν αληθινό και δίκαιο σκοπό που θα προσιδιάζει στις κοινωνικές τους ανάγκες, και θα τις απελευθερώσει από την εθνικά και οικουμενικά καταστροφική δαιμονολογία στην οποία υποτάσσονται σήμερα.
  8. Μια ανοιχτή ή κρυφή συμμαχία των προτεσταντικών εκκλησιών με το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα για την καταστολή του σοσιαλισμού και την καταπολέμηση του καθολικισμού, με δεδομένη τη σημερινή αύξηση της εξουσίας των εκκλησιών, θα οδηγήσει στη μελλοντική διάλυση του γερμανικού προτεσταντισμού.

http://avgi-anagnoseis.blogspot.gr/2016/10/blog-post_99.html

Νικόλας Σεβαστάκης, O νέος παλιός αντισημιτισμός

Σεβαστάκης_high

[Αναδημοσίευση από την Αυγή, 24-3-2013]

Εβδομήντα χρόνια μετά τον πρώτο συρμό για το Άουσβιτς, η Θεσσαλονίκη τίμησε τη μνήμη των εκτοπισμένων, των δολοφονημένων παιδιών της. Tο γεγονός έχει ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνικό εβραϊσμό, την πόλη και τη δημόσια μνήμη. Έστω κι αν γνωρίζουμε καλά πως η εργασία της μνήμης και ιδιαίτερα η μνήμη των μεγάλων και απαράγραπτων καταστροφών είναι υπόθεση που υπερβαίνει τελετές και εκδηλώσεις, όσο βαθιά συγκινητικές και απαραίτητες κι αν είναι.

Έγινε φυσικά πολύς λόγος αυτές τις μέρες για τον κίνδυνο του ρατσισμού και του φασισμού. Η ζοφερή επικαιρότητα της Χρυσής Αυγής υπενθυμίζει την ανάγκη αφύπνισης απέναντι σε ένα κακό που ορισμένοι, όπως ο Έλληνας πρωθυπουργός, το παρουσιάζουν ως περιθωριακό στη χώρα. Είναι όμως έτσι; Άραγε ο αντι-εβραϊκός λόγος και τα αντίστοιχα συναισθήματα αποτελούν περιθωριακό φαινόμενο στη σημερινή Ελλάδα; Ή μήπως πρέπει να αναγνωρίσουμε μια διάσταση με μεγαλύτερη έκταση;

Ειδικά με τον αντισημιτισμό τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Το άθλιο νεοναζιστικό ριμέικ δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Λέμε συχνά ότι το κακό δημιουργείται από τη συνθήκη της κρίσης. Υπάρχει ωστόσο κάτι προγενέστερο της κρίσης, που σήμερα ωστόσο βρίσκει ευκαιρίες άνθισης στους κόμβους της δημοσιότητας και της κοινωνικής επικοινωνίας. Αυτό το «άνθος» είναι παλιά ιστορία, αλλά στα συναισθήματα της κρίσης ξαναγεννιέται και προβάλλει ως περισπούδαστη ερμηνεία των τεκτονικών σεισμών στον καπιταλισμό: μιλώ για τον οικονομικό και κοινωνικό αντι-εβραϊσμό, ο οποίος δεν ταυτίζεται με τον βιολογικό ρατσισμό του αίματος. Οι κουβέντες που φτιάχνουν και διασπείρουν αυτόν τον αντισημιτισμό δεν είναι λόγια περί ράτσας, αλλά αφορισμοί για το «χρήμα» και τους επί γης «εκπροσώπους του». Στη βάση μάλιστα αυτών των αφορισμών βρίσκουμε τις αναφορές στη συνωμοσία των μεγάλων εναντίον του απλού ανθρώπου.

Αν λογαριάσουμε στα σοβαρά την παραπάνω διάσταση, είναι σαφές ότι η αντι-εβραϊκή εκτροπή δεν αφορά αποκλειστικά τους φορείς της φυλετικής εχθροπάθειας και του ναζιστικού μίσους. Ο αντι-εβραϊσμός μπορεί αντίθετα να διεισδύει, ανεπαίσθητα, στην αγανάκτηση για τις αδικίες και τις ανισότητες που συνδέονται με τον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό. Η φιγούρα του Εβραίου «τραπεζίτη και χρηματιστή» αναστήθηκε μαζί με αυτόν τον άλλον αντισημιτισμό, ο οποίος σπεύδει βεβαίως να διαχωρίσει τη θέση του από τη μυθολογία του αίματος και της τιμής.

Δεν πάει πολύς καιρός που είδαμε πώς λειτούργησαν οι άθλιοι συνειρμοί με τα ονόματα της λίστας Λαγκάρντ. Εδώ και χρόνια ταξιδεύει επίσης ακλόνητη και η φιλολογία περί του Σόρος και της παντοδυναμίας του στα «παρασκήνια» των εθνών. Είναι βέβαιο πως δεν θα λείψουν οι αφορμές για το ξαναζέσταμα της ίδιας δαιμονολογικής φοβίας.

Η μάχη επομένως εναντίον του σύγχρονου αντισημιτισμού δεν πρέπει να περιορίζεται στην απόκρουση των ρατσισμών του αίματος, που ούτως ή άλλως έχουν χάσει προ πολλού το παιχνίδι. Ο σύγχρονος αντισημιτισμός είναι μια ολική δημαγωγία και όχι ένα υποκεφάλαιο του ρατσισμού. Κατά κάποιον τρόπο, η μάχη αυτή είναι αγώνας εναντίον κοινών τόπων που απλώνονται πολύ μακρύτερα από τον λαό της άκρας Δεξιάς.

Για εκείνους τους αριστερούς που δεν βλέπουν την κρίση ως συνωμοσία ή εργόχειρο κάποιων σατανικών «λεσχών» (Μπίλτεμπεργκ κ.λπ.), η επαγρύπνηση για τις αντισημιτικές εκτροπές είναι ηθικά και πολιτικά ζωτικής σημασίας. Για έναν κυρίως λόγο: μια ριζοσπαστική απάντηση στο κοινωνικό ζήτημα του καιρού μας περνάει από την πιο δραστική απόκρουση του «αντικαπιταλισμού των ηλιθίων». Και κάτι τέτοιο αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, ο κρυφός-φανερός αντισημιτισμός των ημερών μας.

———

Ο Νικόλας Σεβαστάκης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ.

Πηγή άρθρου:

http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=761607

Αρέσει σε %d bloggers: